İç ve dış metal levha ve izolasyon çekirdeğinden oluşur. Yapıların dış kabuğunu ısı ve su yalıtımlı olarak estetik bir şekilde çözen bu panellerin, fabrikalar, sanayi yapıları, askeri yapılar, sosyal yapılar, zirai yapılar, spor tesisleri, şantiye binaları, silolar, hipermarketler, alışveriş merkezleri, soğuk hava depoları, hal binaları gibi taşıyıcı sistemi çelik veya prefabrike olan büyük boyutlu binaların çatı ve duvarlarında kullanılır.
• Su, ses ve yangın dayanımlı olan tipleri vardır.
• Estetiktir, renk seçenekleri vardır.
• Diğer yapı malzemeleri ile birlikte kullanıma uygun olduğundan dizayn kolaylığı sağlar.
• Uzun ömürlüdür.
• Fabrikasyon sandviç panellerin montaj süresi, yerinde yapma sandviç sistemlere göre %50 daha hızlıdır.
• Çevreye zarar vermezler, bakteri üretmez ve barındırmazlar.
• Hafif olduklarından taşıyıcı sistem ve temel maliyetlerinde ekonomi sağlarlar.
Sandviç Panel Yapısı
A-DIŞ YÜZEYLER : Sandviç paneli oluşturan dış yüzeyler metal veya membran olabilir. Çatı eğiminin %10 ve üzerinde olduğu yapılarda iki yüzü metal olan sandviç paneller, eğimin %10’un altında olduğu yapılarda alt yüz metal kompozit paneller üzerine membran kaplanmalıdır. Sandviç panelin metal yüzeyleri galvanizli sac veya alüminyum olabilir. Sistemin sandviç olabilmesi için metallerin ısı yalıtım kabuğuna aderansı çok iyi sağlanmalıdır. Aksi halde iç-dış levha ve ısı yalıtım çekirdeği bir bütün olarak davranamaz ve kendinden beklenen gerekli yükleri taşıyamayıp istenmeyen zararlara yol açabilir.
Sandviç sistemlerde; paneller galvanizli sac veya alüminyum’dan imal edilebilir. Panellerin, dış şartlara daha dayanıklı olabilmeleri için yüzeyleri boyanmış olabilir.
Çatı eğiminin %10’un altında olduğu durumlarda, kompozit panelin (alt yüzü saç, ısı yalıtımı üzeri kraft kağıdı kaplı) üst yüzü su yalıtım membranından kaplanmalıdır. Üstyüzde, sentetik (PVC,EPDM, Polietilen vb.) veya TS 11758-1’e uygun üretilmiş polimer bitümlü örtüler, su yalıtım malzemesi olarak kullanılabilir. Sentetik membranların genel olarak detayın gereklerine uygun kalınlıkta olmalı, içlerinde kopma mukavemeti için poliester keçe takviyeli bulunmalı, üstün UV dayanımına sahip ve yeterli bir uzama katsayısı ile buhar difüzyon direncine sahip olmalıdır.
B-ISI YALITIM ÇEKİRDEĞİ
1- Poliüretan : TS 825’e uygun kalınlıkta ve TS EN 14509 standartlarına göre TSE belgeli, yanma sınıfı B s3 d0 olan sandviç panellerde çatı ve cephe tiplerinde min.38-40kg/m3 yoğunlukta olmalıdır.Piyasada 35mm den 200
2-PIR (POLIIZOSIYANURAT): TS 825’e uygun kalınlıkta ve TS EN 14509 standartlarına göre TSE belgeli, yanma sınıfı B s1 d0 olan sandviç panellerde çatı ve cephe tiplerinde min.38- 40kg/m3 yoğunlukta olmalıdır.
3- TAŞYÜNÜ: TS 825’e uygun kalınlıkta ve TS EN 14509 standardına göre TSE belgeli yanma sınıfı A2 s1 d0 olan sandviç panellerde, çatı tipinde min. 100kg/m3, cephe tipinde min. 100kg/m3 olarak kullanılmalıdır.
3.1.2 Sandviç Panel Uygulama Esasları
A-İKİ YÜZÜ METAL SANDVİÇ PANELLER : %10’un üzerindeki eğimli çatılarda iki yüzü metal olan paneller kullanılır.
Panelin trapez yüzü hakim rüzgarın uygun yönüne getirilerek, EPDM contalı, matkap uçlu vidalar ile hadve üzerinden çelik konstrüksiyona sabitlenir. Prefabrike sistemlerde ise yine EPDM contalı çakma dübeller veya betofast vidalar kullanılır. Vidalama aralığı m2’ye 2,5 adet düşecek şekilde, panele homojen bir şekilde dağıtılmalıdır. Çatı panellerindeki galvanizli sac veya alüminyum levha kalınlığı panelin min. 120kg/m2 uzun süreli yayılı yük taşıma hesabına göre tespit edilir. Cephe panellerinde bu hesap rüzgarın 80kg/m2 olan emme hesabına göre yapılır, Bu hesaplara göre uygun kalınlıklar seçilmediğinde veya yeterli miktarda vida kullanılmadığında çatı veya cephe panellerinde kopmalar olabilir.
ÇATI PANELİ UYGULAMASI
Çatı paneli uygulamalarında aşağıdaki yardımcı aksesuar elemanları kullanılır.
1-Mahya Alt Profili : 0,40mm kalınlıkta boyalı galvanizli sac veya alüminyumdan, min. 400mm açılımda 3,00m boyunda bükme profildir.
2-Oluk Kenar Profili : 0,60mm kalınlıkta galvanizli boyalı sac veya alüminyumdan, min. 250mm açılımda bükme profildir. Genellikle 3mt boylarında üretilip, 10cm bindirilecek şekilde içlerine silikon uygulanarak oluk kenarına vidalanır. Bu profil ile sandviç panel arasına 20x30mm boyutlarında bitüm emdirilmiş sünger yapıştırılarak oluk kenarlarından toz geçişlerinin önlenmesi gerekir.
3-Etek Alt Profili : 0,40mm kalınlıkta galvanizli boyalı sac veya alüminyumdan, min. 400mm açılımda bükme profildir.
4-Mahya Üst Profili : 0,60mm kalınlıkta galvanizli boyalı sac veya 0,9mm alüminyumdan, min. 600mm açılımda panel tipine göre trapez oyması yapılmış, min. 3,00mt boyunda bükme profildir. Profil ile panel arasına trapez formlu bitüm emdirilmiş süngerler çift taraflı olarak yapıştırılmadır. Mahya üst profilinin yerine panel üst trapezinden uygun mahya açısı verilmiş min. 1,00 mt boyunda trapez mahyada kullanılabilir.
5-Etek Üst Profili : 0,60mm kalınlıkta galvanizli boyalı sac ve 0,9mm alüminyumdan, min. 400mm açılımda min. 3,00mt boyunda bükme profildir. Boy binilerinde silikon kullanılmalıdır.
6-Kalkan Profili ve Harpuşta : 1,00mm kalınlıkta galvanizli boyalı sac veya alüminyumdan detayına uygun açılımda min. 4,00mt boyunda profildir.
Bu profillerin panellere montajları geniş diş aralıklı sac veya alüminyum tipi çektirme vidalarıyla yapılır. Çatı üzerinde yer alan baca, pencere, aydınlatma elemanlarının çatı ile ilgili birleşimlerine dikkat edilmeli, mutlaka uygun aksesuar elemanları ile birlikte sızdırmazlık bant veya fitilleri kullanılmalıdır.
CEPHE PANELİ UYGULAMASI
Cephe paneli uygulamalarında aşağıdaki yardımcı aksesuar elemanları kullanılır.
1-Damlalık Profili : 1,00mm kalınlıkta galvanizli boyalı sac veya alüminyumdan, min. 200mm açılımda bükme profildir. Subasman seviyesinin min. 10cm altına yerleştirilecek profil üzerine sabitlenir. Cephe panelinin montaj öncesi tüm yükünü taşıyacağı için daha ince yapılmamalıdır. Aksi halde deforme olarak sızdırmazlık sorunlarına yol açar.
2-Denizlik ve Pencere Kenar Profili : 0,60mm kalınlıkta galvanizli boyalı sac veya 0,9mm alüminyumdan, detayına uygun açılımdaki bükme profildir.
3-Köşe Profili : 0,60mm kalınlıkta galvanizli boyalı sac veya 0,9mm alüminyumdan, min. 330mm açılımda ve min. 4,00 mt boyunda bu profillerin panellere montajları geniş diş aralıklı sac ve alüminyum tipi çektirme vidalarıyla yapılır.
B-MEMBRANLI SANDVİÇ PANELLER
Tüm eğimlerle birlikte genelikle eğimin %10’un altında olduğu,çatılarda kullanılır. Minimum 120kg/m2 uzun süreli yayılı yük taşıma hesabına uygun olarak trapezli yüz altta, membran, üstte kalacak şekilde uygulanır. Bu sistem iki yüzü metal olan sandviç panel sisteminden çok farklıdır. Sistemde oluk yoktur. Çatının suyu, membrana uygun yağmur süzgeçleri ile atılır.
Panelin, konstrüksiyona sabitlenmesi matkap uçlu metal başlı vidalar ile yapılır. Panelin membranlı üst yüzeyi yapıştırma amacıyla 5cm uzun olmalıdır. Kullanılan su yalıtım membranı, tekniğine uygun olarak yapıştırılmalıdır. Panelin boy eklerine 15cm ilave membran ile aynı tür yapıştırma yapılır. Sistemde, metal çatılarda değinilen mahya alt profili, etek alt profili ile birlikte harpuşta kullanılır. Ek olarak çatı parapet içlerine, ışıklık, baca kenarı gibi bölgelere membran lamine edilmiş sactan açılımına göre üretilmiş bükümler kullanılmalıdır.
3.2 YERİNDE YAPMA SANDVİÇ SİSTEMLER
İç yüzde metal, dış yüzde metal veya membran, aralarında mesafe ayarlayıcı profil sistemi ve izolasyondan oluşur.
A-İKİ YÜZÜ METAL SİSTEMLER :
Alt ve üst yüzleri trapezdir. Aralarında mesafe belirleyici aşık sistemi ile birlikte kullanılırlar. Alt trapezin üzerine içten gelebilecek su buharı ve yoğuşmaya önlem olarak buhar kesici kullanılmalıdır. Ara aşık ve dolayısıyla çatının üst yükü, alt trapeze değdirilmeden lamalar vasıtasıyla yapının taşıyıcı konstriyonuna aktarılmalıdır. Birim boyda (1m’de) min. 1 adet Lama kullanılmalıdır. Isı yalıtımı olarak EPS, XPS, Poliüretan, Taşyünü ve Camyünü plakalar kullanılır. Mineral yünlü ısı yalıtımında levhanın üst yüzünde buhar dengeleyici kullanılmalıdır. Mesafe ayarlayıcı profiller ile trapezler arasındaki ısı köprüleri izolasyon bantları ile engellenmelidir.
B-ÜST YÜZ MEMBRANLI SİSTEMLER :
Alt yüz trapez olan bu sistemde üst yüz sentetik veya bitümlü membran olabilir. Mesafe belirleyici aşık yerine izolasyon çekirdeği yeterli basma dayanımına sahip olan izolasyon levhaları kullanılır. Alt trapezin üzerinde su buharı ve yoğuşma önlemi olarak buhar kesici kullanılmalıdır. Sentetik su yalıtımı örtüleri, metal tespit elemanları ile rüzgarın emme kuvvetine uygun sıklıkta vidalamak ve sıcak hava kaynağı ile yapıştırma koşuluyla tek kat olarak yapılırken, bitümlü su yalıtım örtüleri ise TS 11758-2 “Polimer Bitümlü Örtüler – Su Yalıtımı için – Eritme Kaynağı ile Birleştirilerek Kullanılan – Bölüm 2: Uygulama kuralları standadına göre şalümo alevi ile yapıştırılarak iki kat olarak uygulanırlar.
3.3 DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR
• Sandviç panel duvarların birleşimlerinde sızdırmazlığa dikkat edilmeli ek yerleri ve bindirmelerinde sızdırmazlık bantı/fitili kullanılmalıdır.
• Sandviç panellerin kalınlıkları yoğuşma tahkiklerine göre seçilerek, panel iç yüzeyinde yoğuşmanın oluşmasına engel olunmalıdır.
• Yatay aşık aralıkları ve panel tipleri, rüzgar yüklerine göre hesaplanarak seçilmelidir.
• Metal sandviç paneller ve tespit elemanları, korozyon etkisine karşı dirençli üretilmiş olmalıdır.
• Isı yalıtımı üzerine bitümlü çift kat veya UV dayanımlı tek kat sentetik membranlar serilir. Bitümlü membran uygulamasında üst kat açık renkli arduazlı olmalıdır. Özellikler üst levha rengi olarak, ısıl hareketleri minimize etmek amacıyla açık renkler tercih edilmelidir.
• Her iki yüzü metal levha olan sandviç paneller haricinde, en üstteki metal örtünün alt yüzeyinde yoğuşma riski fazladır. Bu bölgede donma da oluşabilir. Bünyesine su emebilen ısı yalıtımları, bu yoğuşma suyu ile ıslanıp ısı yalıtım değerlerini yitirebilirler. Metal tespit elemanları ve levha kenarları paslanabilir. Yoğuşma suyu tespit noktalarından veya derzlerden damlama yapabilir. Bu nedenle soğuk çatılarda, özellikle endüstriyel binalarda, prosesten kaynaklanan buhar mekanik sistemlerde dışarı atılmalıdır. Mevcut çatı örtüsü buhar kesici olarak kabul edilir, Isı yalıtımı ahşap veya metal profiller arasına yerleştirilir. Üst kat kaplama malzemesi olarak metal örtüler (alüminyum, galvanizli sac, boyalı galvaniz sac ) kullanılır.
• Metal levhaların ek yerlerinde, bindirmelerin başlangıç bitiş noktalarında sürekli olarak fitil yalıtımı yapılmalıdır. Aksi taktirde bu bölgelerde su birikmesi tespit elemanlarının paslandırabilir. %10’un altındaki eğimlerde, ek yerlerinde ters rüzgar etkisi ile içeriye su girebilir.
• Aşıklar ve iki levha arasında mesafe ayarlayıcılar, alt ve üst levha arasında ısı köprüleri oluşturur. Bina içi dereler ve çatı pencereleri de yalıtımın sürekliliğini keserek ısı köprüleri oluştururlar. Metal olmayan plastik mesafe ayarlayıcıları kullanılarak, üst levha ile aşıklar arasında oluşan ısı köprüleri elimine edilmelidir.
• İçerden geçen yağmur boruları ısı yalıtımlı olmalıdır. Yüksek nemli ortamlardan geçen ve çatıyı delen tüm boru ve bacalar, yoğuşma riskine karşı yalıtılmalıdır. Kapalı gözenekli malzemeler ve buhar kesici bantlar kullanıldığı gibi, buhar kesici folyo ilave edilmiş mineral yünler ile de yalıtım yapılabilir.
• Üst metal levhanın alt yüzeyi, yoğuşmadan kaynaklanan korozyona dayanıklı bir kaplama ile kaplanmış olabilir.
• Bağıl nemin %65’i geçmediği binalarda koruyucu kaplamalı karbon çelik tespit elemanları kullanılabilir. Bunun üzerinde bağıl nem içeren binalarda paslanmaz çelik tespit elemanları kullanılmalıdır.
• Mineral yünlü sandviç çatı panellerde izolasyon çekirdeğinin montajdan önce ve sonra ıslanmaması için tedbir alınmalıdır.
• Yerinde yapılan uygulamalarda, taşıyıcı metal levha üzerine mutlaka buhar kesici uygulanmalı, metal levha ek yerleri ve buhar kesici tabakaların ek yerleri, mutlaka sızdırmazlık sağlayacak şekilde yalıtılmalıdır.